Geen stap terug

En wat vond de pers van Geen stap terug?

Aline Sax specialiseert zich in goed gedocumenteerde en vlot geschreven historische romans. Geen stap terug speelt zich af tijdens de Duitse aanval op Stalingrad, van augustus 1942 tot februari 1943. Om de diverse aspecten te kunnen belichten, heeft ze drie hoofdpersonages in het leven geroepen: een jonge Duitse luitenant, een jonge Russische die eerst als journaliste en daarna als hospik haar bijdrage tot de weerstand wil leveren en een negenjarige jongen die met zijn babybroertje probeert te overleven. Compositorisch koos ze voor alternerende fragmenten die elkaar chronologisch opvolgen, waarbij ze soms voor verbindingslijnen zorgt. De verwarring, twijfels en dilemma’s van de personages worden goed uitgewerkt. Het verhaal toont hoe waarden en opinies verschuiven onder de druk van extreme omstandigheden. We krijgen een levendig en realistisch beeld van de gruwelen van de stadsguerilla. Het is alleen jammer dat alle scènes zich in gevechtszones afspelen, zodat we geen schildering krijgen van het dagelijkse leven van de gewone burger. Het is een vakkundig geschreven, maar niet echt verrassend of origineel boek. Voor jongeren vanaf veertien jaar.

Ed Franck (Standaard der Letteren, 2 juni 2005)

♦♦♦

Zware kost

Geen stap terug is al het vierde boek van Aline Sax. Geen wereldschokkend nieuws, ware het niet dat Aline nog maar 21 is. Haar eerste boek, Mist over het strand, verscheen toen ze amper 17 was. Een piepjonge schrijfster dus, maar dat wil niet zeggen dat ze lichtvoetige literatuur produceert.
Geen stap terug is zelfs loodzware lectuur voor een tienerpubliek. Niet zozeer qua stijl, het is het verhaal zelf dat je de keel dichtknijpt. Boeken over oorlog zijn dan ook zelden een hapklare brok.

1942. De Duitsers vallen Stalingrad aan. Ze zijn ervan overtuigd dat het een makkie wordt, maar ze hebben geen rekening gehouden met de vastberadenheid van de Russen.
Het verloop van de strijd volg je via drie jonge mensen die proberen te overleven tijdens die gruwel. Een jonge Duitser die tegen zijn zin tot luitenant gebombardeerd wordt, een strijdlustige jonge Russische die als journaliste het lot uitdaagt, en de jonge Dmitri met baby-broertje Nikolai proberen elk op hun manier het hoofd boven water te houden. Heel even kruisen hun levenslijnen elkaar zelfs. Ze krijgen alledrie te maken met honger, kou, haat en verlies.
Geen stap terug is geen avonturenroman, al is het vaak heel spannend. De grote vragen die overheersen zijn vooral: waar komt de haat voor ‘de andere kant’ vandaan, en hoe ga je ermee om? Wat doen extreme situaties met een mens?
De naoorlogse generaties kunnen zich amper voorstellen hoe het écht is om middenin een oorlog te zitten waar je zelf niet om gevraagd hebt.

Dit boek stelt je inlevingsvermogen op de proef en geeft je daar een behoorlijk pakkende indruk van. Verwacht je dus niet aan romantische of heldhaftige scènes, en een happy end is hier evenmin op zijn plaats. Wel te verwachten: af en toe een ferme brok in de keel, dus zet de doos Kleenex maar binnen handbereik Dit oprechte, diepmenselijke relaas houdt zich de hele tijd staande zonder goedkope tranentrekkende effecten.
Aline Sax is altijd gefascineerd geweest door geschiedenis. Met dit boek laat ze ons de ‘andere kant’ van oorlog zien. Heel wat anders dan wat we in Hollywoodfilms te zien krijgen. Heel wat diepgaander ook, waardoor het niemand onberoerd kan laten. Lezen dus. Jongeren én hun ouders.

Bie Van Laer (Zone 03/, 2-8 november 2005)

Weer naar het boek